7.3 In de verbeelding ontleent het onzegbare zijn kracht aan de onvergetelijke indruk.

Wat moet een zp-er of een ondernemer met beelden? Welke keuzes passen als logische stap bij jouw verhaal? Fotografie? Illustratie? Of zijn er nog andere mogelijkheden? Beelden zijn magisch. Ze representeren een voorstelling die verwijst naar de werkelijkheid. Ze zijn echter een eigen werkelijkheid. Een taal die toegankelijker lijkt dan ze is. Omdat die taal alomtegenwoordig is.


Een voorlopige inventarisatie van verschijningsvormen van beeldvorming.


Fotografie, Illustratie.
Tekening, Schilderij.
Grafiek, Statistiek, Infographic.
Typografie, Logo, Beeldmerk.
Iconen, Bewegwijzering.
Decoratie, Figuratie, Abstractie.
Vrije kunst. Toegepaste kunst.
Ruimtelijk, Op het platte vlak, Digitaal.
Stilstaand of Bewegend.
Film, Video, Theater.
Dans, Performance, Presentatie.
Websites, Blogs en Social Media.
Mode, Interieur, Reclame, Communicatie.

Zomaar een greep.
Uit de vormentaal van mijn en jouw dromen.

Iedere object van verbeelding zou je een mediale representatie kunnen noemen. Een kwestie van vormgeving, look, feel en stijl.

Met een bedoeling.

noel-nichols-415072-unsplash

Ze vormt een verlengstuk van ons lichaam.
En van onze geest.

Of van het onzegbare.

Beelden zijn verhalen. Niet alleen omdat dè media er gebruik van maken, kranten, radio, televisie en internet, maar ook omdat ieder beeld een eigen taal en geschiedenis heeft. Net als onze dromen.

Die geschiedenis en de verhalen (beeldende taal) worden bepaald door technologie. Media zijn dus afhankelijk van middelen.

De Cro-magnon mens had een krijtje, steentje of verf. Dankzij die kleurstoffen zijn de muurschilderingen van Lascaux ontstaan. Wij kunnen alleen speculeren over wat de makers met deze tekeningen wilden zeggen, want wat weten we nu echt van wat ze bedoelden?

Die erfenis, de tools en de techniek, kunnen we inzetten, en dus gebruiken.

Nog steeds. En morgen ook weer.

Iedere generatie voegt alle voorgaande mogelijkheden toe aan zijn palet. Om vervolgens een eigen taal en vormgeving te genereren. Soms teruggrijpend op het verleden. Trachtend een hedendaagse vorm te vinden. Waar we dan weer de huidige stand van techniek in herkennen.

De wereld is constant in verandering. De beelden, de vormgeving en de media ook.

Verbeeldingskracht, beelden en middelen, vormen een taal. Die willen we kunnen ontcijferen, om ze te kunnen begrijpen.

Maar dan moeten we wel weten, wat de betekenis is. Nu en of vroeger. Of later.

Verbeelding en vorm verschijnt aan ons als cultuur, zingeving, politiek en emotie.

Zodat ook wij op onze beurt kunnen communiceren.
Of vorm geven aan rituelen.

Menselijk gedrag.

Al dan niet door onze werkelijkheid te bezweren.
Of te beïnvloeden.

joseph-chan-295917-unsplash

Er is niets zo verwarrend als de chaotische natuur van de realiteit. We zien wat we zien en weten niet wat we zien. En dat allemaal op één en hetzelfde moment.

Ooit was het de rol van de filosofie, of de kunstgeschiedenis – nu soms van de journalistiek – om die beelden te duiden. Een hedendaagse interpretatie te geven. Of er literatuur van te maken, poezie of een vlog en een blogpost. Of een wetenschappelijke verhandeling. Logisch of semiologisch.

Alsof de analist op slimme of sluwe wijze wil zeggen

kijk je even met me mee. Zo zie ik het.

Net als de dichter.

En nu?

Woorden zijn beelden.
Zo ook gedachten.
Het gevolg van daadkracht,
want denken is een daad stellen.

Vraag maar aan Nietzsche.
Of Wittgenstein.
Die beiden heel lang stil konden staan,
midden op straat, om diep, heel diep,
na te kunnen denken.

Woorden vinden voor gedachten.
Zodat er een beeld ontstaat.
Die weer aanzet tot daden.
Of juist niets doen.

Gedachten, woorden, beelden, daden.
Ze vormen een taalspel.

We raken er nooit over uitgesproken.
Of uitgedacht.

Vandaar dat ze onze dromen bevolken.
Of je nu slaapt of klaarwakker bent.

Ze vervliegen alleen in de stilte.

denys-argyriou-220305-unsplash


Zelf doen of uitbesteden?

Als je het vorige hoofdstuk gelezen hebt weet je al hoe ik denk over het besparen op kwaliteit en vakmatige ervaring. Het is een valkuil, maar het kan ook een voordeel zijn. Om je gedachten aan te scherpen over de keuzes bij de inzet van fotografie of illustratie grijp ik wederom terug op de filosofie.

Mensen hebben de realiteit altijd geïnterpreteerd via beelden. Zij vinden het moeilijk de werkelijkheid te begrijpen zonder afbeeldingen, ze zijn er afhankelijk van. – Susan Sontag, On Photography.

Beelden zijn nodig in culturen. Bijvoorbeeld als massa-amusement, voor het beïnvloeden van koopgedrag, het verdoezelen van verschillen zoals ras en sekse en om informatie te verzamelen. Beelden hebben twee manieren om de werkelijkheid te definiëren. Als schouwspel en als middel van toezicht. Men heeft de behoefte te consumeren, hoe meer afbeeldingen we maken en consumeren, hoe meer we willen. Alles is vergankelijk en omdat we zo snel consumeren lijkt dat nog sterker. De camera is zowel de ziekte als het tegengif. – Susan Sontag, On Photography.

Each photograph is read as the private appearance of its referent: the age of Photography corresponds precisely to the explosion of the private into the public, or rather into the creation of a new social value, which is the publicity of the private: the private is consumed as such, publicly. ― Roland Barthes, Camera Lucida: Reflections on Photography.

Een foto geeft een weerspiegeling van een situatie zoals geen schilderij die zou kunnen weergeven. – Susan Sontag, On Photography.

nathan-dumlao-704164-unsplash

Nog een vraag die je moet stellen.

Bestaat er eigenlijk wel een verschil tussen fotografie en illustratie? Wat motiveert een ondernemer om voor een medium of een stijl te kiezen? Wat past bij jou? En welke implicaties heeft dat voor zowel ‘verbeelding’ als de indruk die je maakt? Plus: bestaan deze verschillen in beeldtaal ook als echt of onecht?

The photograph is literally an emanation of the referent. From a real body, which was there, proceed radiations which ultimately touch me, who am here; the duration of the transmission is insignificant; the photograph of the missing being, as Sontag says, will touch me like the delayed rays of a star. ― Roland Barthes, Camera Lucida: Reflections on Photography.

De filosofische bespiegelingen die Sontag en Barthes loslaten op de fotografie zijn in zekere zin algemeen gesteld. Zodra commercie een rol gaat spelen komen daar heel andere vragen bij: is een beeld concreet of abstract? Is het ontleend aan wat we ‘de werkelijkheid’ noemen? Of is het in scene gezet – op locatie of in een studio? In het laatste geval ontleent verbeelding zijn taal aan het theater, de filmindustrie of de geschiedenis van ‘de kunsten’. Ook mode en interieur styling spelen hierbij een rol. Niet zonder implicaties voor de productie van zulke beelden. Vergis je niet – het componeren van beelden is een vak – Art Direction en/of Creative Direction. Om richting te geven aan beeldtaal. Want die taal is weer een reflectie van de tijdgeest.

Een spreker of een toneelspeler bespeelt zijn publiek. Dat maakt de handeling op zich niet onwaar. De overdrijving, het plaatsen van accenten, is op een podium in een zaal noodzakelijk om de afstand tot de laatste rij met publiek te kunnen overbruggen. Diezelfde techniek ligt ten grondslag aan reclamefotografie. Vaak wordt die door fotografen of fotografie-studenten ervaren als onecht. Vanwege de overdreven houdingen en gezichtsuitdrukkingen. Die overdrijving is echter nodig om overduidelijk te kunnen zeggen wat je wilt zeggen.

naomi-tamar-543746-unsplash

Wat we meestal verstaan onder illustratie is vaak een getekende of geschilderde afbeelding die een idee of een thema verbeeldt. Fotografie kan dus ook een vorm van illustratie zijn. De originaliteit of de impact die zulke beelden maken zijn afhankelijk van de vaardigheden van de maker (m/v). Ze behoren tot het domein van de vrije- en de toegepaste kunst. De beeldtaal kan ontleent zijn aan actuele trends of aan stijlmiddelen uit de geschiedenis van de kunsten, film of de fotografie. Kennis van die geschiedenis is dus een voorwaarde voor vernieuwing.

Beeldmakers worstelen dagelijks met zulke vragen. De huidige discussies – al zo’n jaar of twintig aan de gang – gaan vaak over ‘echt’ of ‘onecht’. Maar bestaat dat wel? Beeld overtuigd door expressie. In die zin is het een middel om een verhaal te vertellen, zonder woorden. Maar ook woorden zijn beelden, en beelden zijn dus taal die een vorm aanneemt.

Als Nic Askew, één van de meest integere online filmmakers die ‘gewone’ mensen in beeld brengt, zijn geïnterviewden registreert met video – volgens de ‘witnessing’ methode – komt dat heel authentiek over. Alleen, ook dit is een stijl. Die als ‘echt’ overkomt. Of dat ook werkelijk zo is blijft de vraag. Wellicht een persoonlijke keuze van het publiek. Dat omarmt wat gevoelsmatig bij je past.

Er zijn ook beeldmakers die fotografie mengen met een vorm van collage of virtuele illustraties. Dat levert een uitzinnige beeldtaal op. Vergeet echter niet dat het manipuleren van beelden al zo oud is als het vak zelf. Zou de Mona Lisa een ‘echt’ beeld weergeven van de dame in kwestie? Of is dat portret een ideaalbeeld – een geretoucheerde versie van de werkelijkheid? Dat zullen we nooit weten.

javier-cidon-644740-unsplash

Wat we wel kunnen weten, als we het willen weten, is dat de beeldindustrie – of je het nu kunst of vormgeving noemt – deel uitmaakt van wat entertainment wordt genoemd. We willen vermaakt worden, afleiding zoeken, getroost of gesticht worden. Of overtuigd van iets waar we belang bij hebben.

Beeld is inspiratie. Een vlammetje dat een vuur kan ontsteken. We worden er warm en enthousiast van of het laat ons helemaal koud. Als ondernemer ben je zowel speler als speelbal in dit spel. Geeft niks, mag best. Want beelden zijn onontkoombaar, net als gedachten. Niet meer of minder dan wat ze in wezen zijn: middelen.

Voor welk doel dan ook.

HUUB KOCH


About Huub Koch at Now or Never


VOLGEND HOOFDSTUK >


Advertenties

3 gedachten over “7.3 In de verbeelding ontleent het onzegbare zijn kracht aan de onvergetelijke indruk.

  1. Manoli Martin-Camuñas Romero vindt dit leuk.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close